Endüstriyel atık su arıtma, üretim faaliyetleri sonucu oluşan ve karakterizasyonu sektöre göre (tekstil, gıda, metal, kimya vb.) büyük farklılıklar gösteren atık suların, alıcı ortam standartlarına uygun hale getirilmesi veya proses suyuna dönüştürülmesi işlemidir. Evsel arıtmadan farklı olarak, endüstriyel arıtma sistemleri standart bir akış şemasına sahip değildir; suyun kirlilik yüküne göre özel olarak tasarlanır.
1. Endüstriyel Atık Suyun Karakterizasyonu
Her endüstri dalı farklı kirletici parametreler üretir. Arıtma tesisi tasarımı yapılmadan önce atık suyun detaylı analizi şarttır.
-
-
Tekstil Endüstrisi: Yüksek renk, pH değişkenliği, yüksek sıcaklık ve organik yük.
-
Gıda ve Süt Endüstrisi: Yüksek biyolojik parçalanabilirlik, yağ-gres ve yüksek organik kirlilik (KOİ/BOİ).
-
Metal ve Kaplama Endüstrisi: Ağır metaller (Krom, Nikel, Çinko), asidik/bazik özellikler ve siyanür gibi toksik maddeler.
-
Kağıt Endüstrisi: Yüksek askıda katı madde (selüloz lifleri) ve renk.
-
2. Yaygın Uygulanan Arıtma Yöntemleri
Endüstriyel tesislerde genellikle Fiziksel, Kimyasal ve Biyolojik yöntemlerin bir kombinasyonu kullanılır.
A. Kimyasal Arıtma (Koagülasyon – Flokülasyon)
Suda çözünmüş veya kolloidal halde bulunan kirleticilerin kimyasal maddeler eklenerek yumaklaştırılması ve çökeltilmesi işlemidir.
-
Kullanım Alanı: Tekstil, metal kaplama, boya fabrikaları.
-
Süreç:
-
Hızlı Karıştırma: Koagülant maddenin (Demir sülfat, PAC vb.) suya eklenmesi.
-
Yavaş Karıştırma: Polielektrolit eklenerek küçük parçacıkların büyük yumaklar (flok) haline getirilmesi.
-
Çökeltim: Oluşan kimyasal çamurun havuz tabanına çökmesi ve suyun ayrılması.
-
B. Çözünmüş Hava Flotasyonu (DAF)
Sudan hafif olan kirleticilerin (yağ, gres, lif vb.) mikroskobik hava kabarcıkları yardımıyla su yüzeyine taşınarak sıyırıcılarla alındığı sistemdir.
-
Kullanım Alanı: Süt tesisleri, mezbahalar, petrokimya tesisleri.
-
Avantajı: Çökmesi zor olan yağlı ve yüzer maddelerin gideriminde %90 üzeri verim sağlar.
C. Anaerobik Biyolojik Arıtma (UASB)
Yüksek organik kirliliğe sahip suların, oksijensiz ortamda bakteriler tarafından parçalanmasıdır.
-
Kullanım Alanı: Gıda, kağıt, içki üretimi.
-
Enerji Geri Kazanımı: Bu süreçte yan ürün olarak Biyogaz (Metan) üretilir ve tesisin enerji ihtiyacında kullanılabilir.
3. İleri Arıtma ve Su Geri Kazanımı (ZLD)
Endüstriyel tesislerde su maliyetlerinin artması ve çevresel kısıtlamalar, “Sıfır Sıvı Deşarjı” (Zero Liquid Discharge – ZLD) ve su geri kazanım sistemlerini öne çıkarmaktadır.
-
Ters Osmoz (Reverse Osmosis – RO): Çözünmüş tuzları ve iyonları gidererek suyu proses suyu kalitesine getirir.
-
Ultrafiltrasyon (UF): Bakteri, virüs ve kolloidal maddeleri tutar, RO öncesi ön arıtma olarak sıkça kullanılır.
-
Evaporasyon: Atık suyun buharlaştırılarak içindeki katı maddelerin ayrıştırılması ve suyun yoğunlaştırılması işlemidir.
4. Yasal Mevzuat ve Standartlar
Türkiye’de endüstriyel tesisler, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği‘nde belirtilen sektörel deşarj tablolarına uymakla yükümlüdür. Tesis kurulumu öncesinde, ilgili sektörün (Tablo 5-21 arası) limit değerleri baz alınarak proses seçimi yapılır.
Özet Tablo: Sektör ve Teknoloji Eşleşmesi
| Endüstri | Temel Kirletici | Önerilen Öncelikli Teknoloji |
| Metal/Kaplama | Ağır Metal, Asit | Kimyasal Nötralizasyon + Çökeltim |
| Tekstil/Boya | Renk, KOİ | Kimyasal Arıtma + Biyolojik Arıtma |
| Gıda/Süt | Yağ, Organik Yük | DAF + Anaerobik/Aerobik Biyolojik |
| Mezbaha | Kan, Yağ | Izgara + DAF + Biyolojik Arıtma |
